30 Temmuz 2014 Çarşamba

Başarılı İletişim Fakültesi Öğrencilerini Ödüllendirdi

Çayda Çıra

Çayda Çıra Türküsü ve Hikayesi

14 Mayıs 2012 Pazartesi 21:46
Bu haber 1129 kez okundu
Çayda Çıra
Oyun Elazığ Harput’tan derlenmiştir. Oyun “Mumlu Dans” namıyla dünyaca tanınmaktadır. Çayda Çıra oyunu hakkında çeşitli efsaneler vardır. Ancak bunlar dilden dile dolaşan halk masallarına benzemekte ve diğer şehirlerimizde anlatılan efsanelerin bir varyantı ya da değişikliğe uğramış bir şekli olarak anlatılmaktadır. Oyun orijini itibariyle aydınlatma amacı güdülerek ortaya çıkmıştır.
Araştırmalarda halk arasında söylenen çeşitli efsaneler tespit ettik. Bunlardan bir örnek: Efsaneye göre Hazar Gölü kenarında bir köyde birbirini seven iki genç gizlice buluşmaktadırlar. Erkeğin buluşma yerine gidebilmesi için gölü yüzerek geçmesi gerekmektedir. Buluşma gece olduğundan, kız çıra (Dındik) yakarak gence yerini belli etmektedir. Genç ise ışığa doğru yüzmekte ve böylece sevgililer buluşmaktadır. Bu durumu sezen kızın babası, buluşmanın yapılacağı bir gün erkeğin yüzerek gölün ortasına geldiği sırada çırayı söndürür ve genç sevgilinin gölde boğulmasına sebep olur. Bunu fark eden kız da kendini suya atar, o da kaybolur. Bunun üzerine bütün köylü toplanarak ellerindeki çıralarla iki sevgiliyi aramaya başlarlar.
Efsaneye göre, bu olay üzerine ağıtlar yakılmış, türküler söylenmiş ve çıra ile arama olayı oyunlaşarak günümüze kadar gelmiştir.Altıonva da yapılan görkemli bir düğünde geleneksel bir biçimde çay kenarında kurulan düğün meydanında çıralar yakılmış, somatalar kurulmuş ve düğün bütün coşkusuyla devam etmektedir. Bu sırada ay tutulunca, evlenen gencin annesi olan Pembe Hanım tabaklara çıralar, mumlar diktirip gençlerin ellerine vermiş ve önde kendisi olmak üzere yürüyerek düğün meydanına görkemli bir biçimde girmişlerdir. Bu buluşun mükemmelliği karşısında aşka gelen “Zurnacı Başı”, ellerindeki tabaklarla ortalığı bir anda gündüze çeviren, bu kalabalığı karşılayarak, gelenlerin ayak hareketlerine uygun bir müzik çalar. Kendisine eşlik eden kırk davul kırk zurna ile ortalık inlemeye başlar, böylece “Çayda Çıra” oyununun melodisi ortaya çıkmış olur. Bu olay gelenek halini almış ve çayda çıra oyunu günümüze kadar oynanıla gelmiştir.Eskiden kaçış göçüş olmadığı için, kız-erkek karma oynanan bu oyun, günümüzde karma oynandığı gibi, ayrı ayrı da oynanır. Oyunun 200–300 yıllık bir mazisi olduğu söylenir. Oyun Elazığ’ ın her tarafında bilinir ve oynanır. Hatta son zamanlarda Elazığ dışına da taşarak Malatya ve Diyarbakır’da da çeşitli şekillerde oynanmaya başlamıştır.


ÇAYDA ÇIRA TÜRKÜSÜ
Çayda çıra yanıyor,
Humar göz uyanıyor.
Fitil çifte yara bir,
Yürek mi dayanıyor?
 
Çayda çıra yüz çıra,
Yanıyor sıra sıra.
Yarim keklik ben şahin,
Everim ardı sıra.
 
Çayda çıralar yine,
Yandılar döne döne.
Bahtılı çıra seni,
Ayda yılda bir güne.
 
Çayda çıra geline,
Kına yakın eline.
Nazar değmesin sakın,
Has bahçenin gülüne.
 
Çayda çıra yakarım,
Yar yoluna bakarım.
Bir yüz görümlüğüne,
Beşibirlik takarım.
 
Çayda çıra yanıyor,
Ay tutulmuş sanıyor.
Yavaş yürü usul bas,
Engeller uyanıyor.
 
Çayda çıralar yakın,
Çıkın yoluna bakın.
Hak nazardan saklasın,
Kem göz değmesin sakın.
 
Çayda çıralarım var,
Gizli yaralarım var.
Eller al yeşil giymiş,
Benim karalarım var.
 
Çayda çıra yanıyor,
Engeller uyanıyor.
Çözme tabip yaramı
Al kana boyanıyor.
 
Yanar çayda çıralar,
Kızlar oyun sıralar.
Gelin hanım gelirse,
Defci toplar paralar.
 
Nakarat:
Nanay canım nanay
Nanay güzelim nanay
 
 
 
 
 

    Yorumlar

GAZETE MANŞETLERİ
HAVA DURUMU
Görüntülemek istediğiniz ili seçiniz:

?Belediye Başkanlığı Seçimlerini Kim Kazanır

NAMAZ VAKİTLERİ
Görüntülemek istediğiniz ili seçiniz:
EN ÇOK YORUMLANANLAR
BUGÜN
BU HAFTA
BU AY
SPOR TOTO SÜPER LİG
Tür seçiniz:
SENDE YAZ
Ziyaretçi Defteri

Siz de yazmak istemez misiniz?

ARŞİV